_(cropped).jpg){kind=link}
Sau một năm trở lại Tòa Bạch Ốc, gây nên sự hỗn loạn không những chỉ trong nước mà còn khuấy động cả thế giới, nhiều người đặt câu hỏi: – Thực sự, đường lối, chính sách điều hành nước Mỹ, cả đối nội và đối ngoại, của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ 2 ra sao?
Quan sát diễn tiến những vấn đề nổi bật như Venezuela, Greenland, hồ sơ Epstein, quan thuế (tariff)…nhiều người nhận định rằng Trump chẳng có chính sách, kế hoạch nào, chỉ tùy hứng hành động, ra chỉ thị. Tuy nhiên, nếu chịu khó kết nối lại các dữ kiện, biến động, người ta có thể giải thích một cách rõ ràng, mạch lạc, các khía cạnh khác nhau trong các chính sách của Trump.
“Nền tảng trong các chính sách của Trump là hoạt động tống tiền,” Max Horkheimer đã viết như vậy. Trong bối cảnh xã hội Mỹ thế kỷ 21, đó là điều rất thú vị bởi vì thuật ngữ “tống tiền” (racket) bắt nguồn từ các hoạt động uy hiếp bằng bạo lực các hoạt động kinh doanh từ nhà hàng, quán rượu, tiệm tạp hóa…dưới mỹ từ “bảo kê” của Mafia Mỹ vào thập niên 20 của thế kỷ trước.
Lý thuyết “tống tiền” từ Trường phái Frankfurt không nhất thiết là khuôn mẫu được thiết lập trên toàn thế giới như một tiêu chuẩn trong chính trị xã hội học. Nhưng khái niệm này có thể giúp mô tả và hiểu rõ hơn tình hình phức tạp hiện nay liên quan đến Trump, Putin và các nền dân chủ tự do còn lại trên thế giới.
Thuật ngữ Racket có nhiều nghĩa khác nhau, từ lừa đảo, kinh doanh số đề, bảo kê an ninh đến các hoạt động phạm tội hình sự và nhiều hình thức khác. Tuy nhiên nó cũng liên quan đến một đặc điểm riêng của Mafia Mỹ. Đó là tính hợp pháp giả tạo.
Mô hình tiêu chuẩn của những hoạt động này có vẻ đơn giản có thể thấy như sau: -Một băng đảng thành lập, hoạt động bằng cách tống tiền bảo kê các cơ sở kinh doanh trong một khu phố. Để che dấu thân phận, giảm nguy cơ bị tấn công trong các hoạt động thường nhật, băng đảng này thành lập một công ty bảo vệ dưới danh nghĩa bảo vệ an ninh.
Các hoạt động bạo lực, tội phạm diễn ra hàng ngày với những vụ bắt cóc, tấn công các khu phố bằng lực lượng bịt mặt, mặc quần áo cảnh sát, trang bị vũ khí tấn công, tạo ra nỗi sợ hãi rất thực tế – nhưng mọi thứ trông giống như hoạt động bình thường, một hoạt động kinh doanh bảo kê dưới chiêu bài giữ gìn an ninh.
Tính hợp pháp giả tạo này theo thời gian ngày càng trở nên phổ biến hơn, biến nó thành một hoạt động kinh doanh có vẻ như hợp pháp, lâu ngày sẽ được đánh giá hoàn toàn hợp pháp nếu không gặp sự chống đối, phản kháng.
Hoạt động của nội các dưới quyền Tổng Thống Donald Trump diễn ra tương tự như vậy với bộ Nội An DHS (Department of Homeland Security). Cũng đe dọa, trấn áp, bắt giữ, hành hung, thậm chí giết người với chiêu bài bắt giữ, trục xuất người nhập cư bất hợp pháp phạm tội hình sự.
Chiến lược sử dụng Racket có thể diễn tả chính xác cách thức phát triển của hệ thống thống trị diễn ra theo 2 hướng:
1. Hình thức an ninh cưỡng bức ban đầu sẽ được hợp thức hóa rồi trở nên hợp hiến, tạo cho người dân có cảm giác họ sống dưới một chế độ dân chủ.
2. Tuy nhiên, khi gặp sự chống đối mạnh mẽ, sự thống trị có thể bị đẩy ngược, trở lại như lúc ban đầu, chỉ sử dụng bạo lực, gieo rắc sợ hãi làm nền tảng cai trị.
Donald Trump – đúng ra là Stephen Miller – đã đưa lý thuyết ” tổ chức tội phạm có tổ chức” lên một tầng cao mới khi bổ sung thêm sáng kiến của mình minh họa cho sự trở lại của một nhà nước sử dụng bạo lực từ quyền lực nhà nước trong thế kỷ 21. Việc công khai điều động Vệ Binh Quốc Gia đến Los Angeles, Washington DC, Portland…đã chứng minh điều đó.
Hơn thế nữa, không chỉ giới hạn ở các hành động trong nước, sử dụng ICE phô trương bạo lực, đàn áp, đe dọa những tiếng nói phản biện của các chính trị gia đối lập, sự chống đối của người dân, Trump còn mở rộng sang các chính sách đối ngoại.
Các hành động của Trump có thế được đánh giá theo thuật ngữ tân thực dân hoặc đế quốc, nhưng thật ra Trump chủ yếu chỉ hành động theo kiểu mafia để duy trì quyền lực, mọi thứ khác chỉ là bổ sung, hoặc đánh lạc hướng, hay một hình thức cuồng vọng cá nhân. Chính điều này đã liên kết Trump với người mà Trump có một mối thiện cảm khó lý giải, đó chính là Vladimir Putin.
Khá nhiều vấn đề địa chính trị lớn hiện nay có thể bắt nguồn từ tham vọng của Putin hoặc chịu ảnh hưởng bởi ông ta. Dễ dàng nhận thấy, bên cạnh cuộc bầu cử nhiệm kỳ trước của Trump, còn có sự chuyển dịch sang cánh hữu ở châu Âu, chiến tranh Syria và cuộc khủng hoảng người tị nạn do đó gây ra, chiến tranh ở Ukraine, mối đe dọa thường trực đối với EU từ cả bên trong lẫn bên ngoài.
Không ai ngạc nhiên về chính sách, con người của Putin nhưng trước đây không lâu có ai nghĩ gây hỗn loạn thế giới không chỉ là Tổng thống của một nước Nga độc tài mà còn là tổng thống của một cường quốc dân chủ như Mỹ?
Ngày 31.12.2025 chấm dứt 1/4 thế kỷ 21, Ông Mark Rutte – Tổng Thư Ký Liên Minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã cảnh cáo Châu Âu cần phải chuần bị cho một cuộc chiến tranh xâm lược từ Nga, một cuộc chiến với quy mô rộng lớn mà Châu Âu đã trải qua trong thế kỷ 20. Tuy nhiên vào đầu năm 2026, tình hình cho thấy chưa chắc NATO liệu còn đóng vai trò gì khi chiến tranh xẩy ra vào thời điểm tham vọng của Trump với Greenland ngày càng rõ rệt, quyết liệt.
Nếu đem chuyện Mỹ tấn công, chiếm đoạt Greeland ra nói vài năm trước, mọi người sẽ bật cười, chế diễu là chuyện hoang đường nhưng giờ đây người ta buộc phải xem xét tường tận khả năng Trump xâm lược Greenland như Putin đã làm với Crimea. Tất nhiên khi Trump tấn công Greenland, NATO sẽ nhanh chóng tan vỡ. Hiện tại, sau khi Trump tăng quân số ở Greenland, Đức, Anh cũng đã tăng cường, đưa thêm quân đến bảo vệ Greenland.
Việc sáp nhập Greenland đương nhiên sẽ gây ra những phản đối dữ dội từ Đan Mạch, EU, NATO và nhiều quốc gia, chính phủ và tổ chức khác. Nhưng hậu quả thực sự sẽ là gì ngoài những lời lẽ phẫn nộ, thất vọng và thực sự tức giận?
Tất nhiên Mỹ sẽ không tuyên chiến với NATO khi tấn công Greenland. Điều 5 của hiệp ước NATO không mấy hữu dụng trong trường hợp một quốc gia thành viên NATO tấn công một quốc gia thành viên NATO khác – một kịch bản khó có thể tưởng tượng khi hiệp ước được soạn thảo vào năm 1949.
NATO sụp đổ thì kẻ vui mừng, hào hứng nhất không ai ngoài Putin bởi đó chính là điều Putin mong đợi bấy lâu nay.
Nói tóm lại, để diễn tả chính sách của Trump và nước Mỹ dưới thời Trump, người ta chỉ cần một chữ: Racket.
Nguyễn Tiến Cường
********
Tham khảo:
Das eine Wort, das dabei hilft, Trump besser zu verstehen, Spiegel Netzwelt