Natsume Sōseki (1867−1916) thường được biết đến là một tiểu thuyết gia, nhưng ông cũng là một cây viết tài năng và sung sức trong cả thơ haiku và thơ tiếng Hoa.
Nhà thơ Masaoka Shiki là người đã khuyến khích ông học văn chương và dạy ông làm thơ haiku. Mặc dù được Shiki khuyến khích việc miêu tả một hoàn cảnh sống không khác gì một bức ảnh, nhưng thơ của Sōseki thường thể hiện cảm xúc nội tâm nhiều hơn. Với tất cả thành công và danh tiếng của ông, người ta vẫn cảm nhận được một nỗi buồn và cô đơn nhất định bắt đầu từ thời trẻ và ông chưa bao giờ vượt qua được. Trong thơ của Sōseki, ta còn có thể thấy sự gắn bó sâu sắc với triết lý và lối sống Thiền tông.
Những bài dưới đây do Bạt Xứ chuyển ngữ từ bản dịch tiếng Anh của Sōiku Shigematsu và William Scott Wilson.
– Bạt Xứ
***
Dưới cây mận,
Gặp rồi lướt qua nhau,
Không một lời trao đổi.
***
Một con chim sẻ trên nhánh mận,
Bóng hoa run rẩy
Trên khung cửa giấy.
***
Ngọn gió xuân ắt phải cho thấy
Vì sao Đức Đạt Ma
Đến Trung Hoa.
***
Nó rơi xuống
Và cầm giữ một con sâu,
Đóa trà hoa.
***
Con bướm bay rồi,
Chú mèo con
Lại nằm yên.
***
Trăng lên rồi,
Bóng hoa mận
Trên gối tôi.
***
Chú bướm điên rồ
Cợt nhã với bình hoa
Cúng người chết.
***
Bóng bông hoa
Bò chồng lên
Bóng người đẹp.
***
Mưa mùa xuân:
Níu vào nhau
Dưới một cây dù.
***
Trên đóa hoa mộc lan,
Mưa phùn
Rơi mơ màng.
***
Tiết trời oi bức!
Tiếng ve sầu
Chen vào giấc mơ trưa.
***
Hãy ngắm cuộc tử sinh
Sen nở rồi
Một đóa.
***
Những hòn cuội dưới đáy sông
Lung linh,
Làn nước trong.
***
Ngọn đèn tắt đi rồi:
Những ngôi sao mát lạnh
Hiện trong khung cửa sổ.
***
Mùa thu đã bắt đầu,
Vẫn còn một cuốn sách
Chưa đọc xong.
***
Rặng núi mùa thu
Một đốm mây
Lặng lẽ trôi qua.
***
Hoa triêu nhan,
Nét yêu kiều của một nhan sắc,
Nhưng chỉ là giấc mơ thoáng qua.
***
Không rượu sa-kê,
Cũng không thơ,
Cái tĩnh lặng của trăng!
***
Một ít rượu sa-kê
Còn sót lại trong bình:
Cái lạnh của đêm.
***
Trong cái lạnh
Mỗi pho tượng đá các vị thần
Ngồi một kiểu.
***
Rạng ngời
Trong gió mùa thu mới,
Cái mạng nhện.
***
Một con quạ vụt bay
Cây mùa đông run rẩy
Trong ánh tà dương.
***
Mưa phùn rơi,
Con mèo lấm bùn
Ngủ trên cuốn kinh thư.
***
Đứng trần trụi
Trong gió đông:
Các tượng thần hộ mệnh.
***
Gió mùa đông buốt giá
Không còn một chiếc lá
Để rơi.
***
Hương hoa thủy tiên
Bên gối
Người cảm lạnh.
***
Lưng ngựa thồ
Chất đầy than:
Lấm tấm tuyết rơi.
***
Ngôi chùa trong rặng tre
Ắt là lạnh,
Nơi nhà sư trở về.
***
Năm này qua năm khác
Ngọn gió đông
Mài nhọn ngọn núi kia.
***
Không hiểu tại vì sao
Ta luyến tiếc cõi này
Nơi đến chỉ để đi.
***
Đêm trăng mờ,
Ắt cũng phải có tình yêu
Cho những người vô duyên.
***
Hỏi gió xem
Chiếc lá nào
Sẽ rụng đầu tiên.
***
Gom tro cốt của nàng,
Đây cũng là cái kết
Của một nhan sắc.
***
Mây đến,
Mây đi,
Lá thu trong thác nước.
***
Năm tàn tháng tận,
Con mèo cuộn mình
Trong lòng tôi.
***
Qua cánh đồng úa tàn
Mà không có ngọn đèn
Ôi chao lạnh sao!
***
Không ngủ được,
Một ngôi sao le lói
Đêm giá băng.
Natsume Sōseki
