Ngày 4 tháng 6 (1)
Dường như đó là ngày
không có chính thức trên lịch
giống như một ngày nhuận
trong một năm không nhuận hay là
đã xảy ra với những người
biến mất tất cả
nhưng những máy điện tử tiếng to hơn
tiếng loa tuyên truyền và
một người chận chiếc xe bọc thép
lôi tất cả thế giới
vào công viên và bây giờ
tất cả chúng ta đều đẫm máu
***
Whitman và Dickinson (2) ở Bắc Kinh
Tôi đưa họ đi theo tôi
nằm yên ổn trong chiếc túi xách của tôi
khi chúng tôi trôi theo một ngày dài vô tận
khi tôi đọc thơ của họ
trong một căn phòng buồn chán của đại học
và trả lời những câu hỏi của sinh viên
Họ ra khỏi tôi lúc nào tôi không rõ dường như những câu trả lời
mất đi ý nghĩa của hiện tại
khi hình ảnh và âm thanh mời gọi
từ một cửa sổ tôi thấy hai người
lội vào một con sông sôi sục những mặt người
nắm tay nhau và dần dần biến mất
..
***
Những trẻ mồ côi ở Tây Tạng
Khi xe buýt đến
bọn trẻ biết rằng đó là
những khách du lịch ngắn hạn
khi những người Trung Hoa đến
bọn trẻ biết rằng đó là
những viên chức sống lâu
một ngày nào đó có người có thể
thả một trái banh bóng rổ
ra khỏi cuộc đời của chúng
và đưa chúng vào
những ngọn núi xa ở đó
tuyết luôn luôn ấm áp
***
Tiếng vọng từ Tam Hiệp (3)
Cố sức khắc phục
tinh thần
Con khủng long
những hồi ức thôn dã
tiếp tục bùng lên
nơi những bến bờ mới
trèo lên những ngọn núi
và gọi lớn những
tên đã quên
của những người
đã một lần đương đầu
những cơn lũ dữ
***
Bài học lịch sử
Không ai muốn
nói với tôi
về những bông hoa
không nở
hay những tâm hồn đau khổ
của các học giả yên lặng
và con cháu của họ
ở thôn quê
đọc thuộc lòng những khẩu hiệu
chúng tôi thấy
hôm nay trong những
cuốn sách nhỏ bụi bậm màu hồng.
Chip Dameron
…………………………
Chú thích của biên tập:
(1) Ngày 4 tháng 6 ở Trung Quốc (thường gọi là “Sự kiện mùng 4 tháng 6” hay “lục tứ sự kiện”) là ngày tưởng niệm cuộc đàn áp đẫm máu của nhà cầm quyền Bắc Kinh vào năm 1989 tại Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh, sau các cuộc biểu tình yêu cầu cải cách dân chủ của học sinh, sinh viên.
(2) Walter Whitman Jr. (1819 –1892) là một nhà thơ, nhà viết tiểu luận, nhà văn và nhà báo người Mỹ. Ông được coi là một trong những nhà thơ có ảnh hưởng nhất trong văn học Mỹ và văn học thế giới.
Emily Elizabeth Dickinson (1830 – 1886) là một nhà thơ người Mỹ. Phần lớn tác phẩm của bà không được xuất bản và không được biết đến trong suốt cuộc đời, nhưng hiện nay chúng được coi là những tác phẩm kinh điển.
(3) Tam Hiệp thường được biết đến là đập Tam Hiệp (Trung Quốc), công trình thủy điện lớn nhất thế giới bắc ngang sông Dương Tử. Thân đập, cao 185 mét và rộng 2.309 mét, được hoàn thành vào năm 2006. Nhà máy điện đi vào hoạt động hoàn toàn vào năm 2012 để kiểm soát lũ, phát điện và cải thiện khả năng vận chuyển trên sông Dương Tử
Chú thích của người dịch:
*Chip Dameron tốt nghiệp tiến sĩ Anh ngữ tại Đại học Texas, Austin và là cựu phó Viện trưởng học vụ tại Đại học Texas, Brownville. Ông có thi phẩm xuất bản trong nhiều tạp chí văn học và là tác giả của Waiting for an Etcher, China Sketchbook và Mornings with Dobie’s Ghost.
*Trần Quí Phiệt tốt nghiệp tiến sĩ ngành Hoa kỳ học tại Đại học Texas, Austin, nguyên giáo sư Văn chương Hoa kỳ và văn chương thế giới tại Đại học Schreiner, Kerrville. Ông là học giả của các tổ chức văn hóa NEH, ACLS, Mellon Foundation và Fulbright Program. Ông có nhiều bài nghiên cứu văn học xuất bản trong các tạp chi văn học và là tác giả của In Search of Lost Time: A Literary Memoir by a Vietnamese American Scholar. Ấn bản Việt ngữ của hồi ký sẽ được xuất bản trong năm 2026.