Nếu bạn là một người dân bình thường ở Sài Gòn, đang nhâm nhi ly cà phê sữa đá bên vỉa hè, và bỗng nghe tin: “Canada giận Mỹ dữ dội đến mức muốn ‘chia tay’ hàng xóm khổng lồ!” Nghe lạ lùng phải không? Nhưng đó chính là câu chuyện “cơn thịnh nộ Canada” đang làm chấn động thế giới, đặc biệt dưới thời Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ hai. Chúng ta hãy cùng kể chuyện này như một bộ phim hành động, từ đầu đến cuối, để bạn dễ hình dung.
Cơn bão từ hàng xóm: Trump và “liều thuốc đắng” cho Canada
Hãy nghĩ Canada như một anh chàng hàng xóm hiền lành, thân thiện bên cạnh “gã khổng lồ” Mỹ. Suốt bao năm, họ là bạn thân, chia sẻ biên giới dài nhất thế giới và hàng tỷ đô la thương mại mỗi ngày. Nhưng từ năm 2025, khi Trump quay lại Nhà Trắng với khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết”, mọi thứ thay đổi. Trump không chỉ áp thuế cao ngất ngưởng lên hàng hóa Canada – như gỗ, dầu mỏ, ô tô – mà còn đùa cợt: “Canada nên làm bang thứ 51 của Mỹ đi!” Ông gọi lãnh đạo Canada là “yếu đuối”, đe dọa “làm sụp đổ kinh tế họ”.
Kết quả? Người Canada, vốn nổi tiếng lịch sự kiểu “xin lỗi trước khi đụng ai đó”, giờ bùng nổ cơn giận. Các cuộc thăm dò cho thấy hơn nửa dân Canada coi Mỹ vừa là đồng minh số một… vừa là mối đe dọa lớn nhất! Như trong bài báo New York Times của Stephen Marche, đây không phải giận vu vơ, mà là “cơn thịnh nộ sâu sắc, bền vững” – một cảm xúc mới mẻ, lan tỏa từ đường phố Toronto đến các quán bar ở Vancouver. Họ biểu tình, tẩy chay hàng Mỹ, và hô vang: “Chúng tôi không phải sân sau của ai cả!”
Từ giận dữ đến hành động: Canada “chia trứng nhiều giỏ”
Bây giờ, phim bước vào cao trào: Canada không ngồi yên khóc than. Họ bắt đầu “toàn cầu hóa cơn giận” bằng cách nhìn ra thế giới rộng lớn hơn. Thay vì phụ thuộc 75% xuất khẩu vào Mỹ, Canada đẩy mạnh quan hệ với châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, và thậm chí Ukraine – nơi họ gửi vũ khí chống Nga. Thủ tướng (hiện là Mark Carney hoặc người kế nhiệm) ký hàng loạt thỏa thuận thương mại mới, đầu tư vào năng lượng xanh và công nghệ để tự cường.
Họ còn xây tường ảo: luật chống tin giả từ Mỹ (vì Trump dùng mạng xã hội “gieo rắc” thông tin sai lệch về Canada), và thúc đẩy “ngoại giao đa phương” – chơi đẹp với mọi nước để không bị Mỹ bắt nạt. Kết quả? Kinh tế Canada lung lay (lạm phát cao, tăng trưởng chậm), nhưng tinh thần dân tộc dâng cao. Người Canada giờ tự hào hơn về sự đa văn hóa – “Chúng tôi đón nhận mọi người, không chia rẽ như Mỹ” – biến cơn giận thành sức mạnh mới.
Tiếng phản biện tạo đồng cảm toàn cầu từ Davos
Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos đầu năm 2026, Thủ tướng Mark Carney đã có bài phát biểu gây chấn động, biến “cơn thịnh nộ Canada” thành tiếng nói phản biện vang vọng toàn cầu. Với giọng điệu bình tĩnh nhưng sắc bén, ông Carney mô tả Trump như một “người hàng xóm hung hăng” đang dùng thuế quan 35% và đe dọa sáp nhập để “bóp nghẹt” Canada. Không chỉ kể nỗi đau kinh tế – tăng trưởng ì ạch, lạm phát leo thang – ông còn nhấn mạnh sức mạnh tinh thần: “Chúng tôi giận, nhưng giận để đoàn kết. Đa văn hóa là lá chắn của chúng tôi trước sự chia rẽ.” Lời lẽ này không chỉ khơi dậy sự đồng cảm từ các lãnh đạo châu Âu và Nhật Bản, mà còn lan tỏa trên mạng xã hội, biến Davos thành sân khấu nơi Canada từ “anh chàng hiền lành” thành biểu tượng của sự kiên cường.
Phản ứng từ chính quyền Trump đến ngay lập tức và gay gắt, như một cảnh phim cao trào. Người phát ngôn Nhà Trắng gọi bài phát biểu là “trò hề của kẻ yếu đuối”, trong khi Trump đăng trên Truth Social: “Carney khóc lóc ở Davos? Hãy trả tiền thuế quan trước đi, Canada!” Các cố vấn kinh tế của Trump còn đe dọa thêm biện pháp trừng phạt, như hạn chế xuất khẩu năng lượng từ Alberta. Nhưng nghịch lý thay, sự công kích này lại càng khuếch đại tiếng nói của Carney, khiến dư luận quốc tế nghiêng về phía Canada – một minh chứng sống động rằng, khi “gã khổng lồ” gầm gừ, tiếng phản biện nhỏ bé lại tạo nên sức mạnh đồng cảm khổng lồ.
Các nước châu Á theo dõi sát sao và nhanh chóng lên tiếng ủng hộ, coi Canada như hình mẫu cho chính mình. Nhật Bản và Hàn Quốc, vốn lo ngại thuế quan Trump lan sang, cam kết tăng nhập khẩu gỗ và ô tô Canada; Ấn Độ mời Carney thảo luận thương mại tự do. Đặc biệt, Australia – cũng đang vật lộn với đe dọa thuế từ Mỹ – đã gửi lời mời chính thức đến ông phát biểu trước Quốc hội Canberra vào tháng 3/2026.
“Canada đang dẫn dắt chúng tôi chống lại chủ nghĩa cô lập,” một nghị sĩ Úc nhận xét. Những động thái này không chỉ giúp Canada “chia trứng nhiều giỏ” mà còn tạo mạng lưới đồng minh mới, biến cơn giận thành cầu nối toàn cầu.
Gợi ý cho Việt Nam: Khi “người khổng lồ” bên cạnh trở mặt
Câu chuyện này giống phim Việt Nam ta: một anh nhỏ bé đối đầu ông lớn. Việt Nam cũng từng “giận” hàng xóm Trung Quốc vì Biển Đông, hay lo Mỹ-Trung chiến tranh thương mại làm ta kẹt giữa. Bài học Canada chỉ ra rằng: Đừng đặt hết trứng vào một giỏ! Hãy đa dạng hóa đối tác (như CPTPP, EVFTA), đầu tư nội lực (công nghệ, năng lượng sạch), và dùng “sức mạnh mềm” như văn hóa đa dạng để đoàn kết dân tộc. Dưới thời Trump 2.0, thế giới hỗn loạn hơn, nhưng Canada đang chứng minh: Giận dữ có thể là động lực để lớn mạnh.
Nếu bạn là người Việt trẻ ở Hà Nội hay Sài Gòn, hãy nghĩ xem: Lần tới nghe tin Trump “chọc” Canada, bạn sẽ cổ vũ ai? Câu chuyện này chưa kết thúc – và có lẽ, Việt Nam ta cũng đang viết kịch bản tương tự!
Chu Đông Gia
………………
Nguồn:
Stephen Marche. ‘Profound and Abiding Rage’: Canada’s Answer to America’s Abandonment. The New York Times. 10/08/2025. https://www.nytimes.com/2025/08/10/opinion/canada-america-allies.html.
Lưu ý: Bài viết có tính phí, nhưng các bản tóm tắt và trích đoạn được đăng tải rộng rãi trực tuyến để kiểm chứng.
Xem thêm: https://www.youtube.com/watch?v=_QD0KHiNFNE