Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 14 đang diễn ra từ 19-25/1/2026 tại Hà Nội, được đánh giá là quan trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Với 1.586 đại biểu đại diện cho hơn 5,6 triệu đảng viên, đại hội này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam vừa trải qua những thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, kinh tế và chính trị.
Bối Cảnh Quốc Tế
Đại hội diễn ra trong thời điểm phức tạp với cuộc cạnh tranh gay gắt giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc về thương mại và ảnh hưởng chính trị, cùng đường lối đối ngoại đầy mâu thuẫn của Mỹ.
Phương Châm và Ý Nghĩa Lịch Sử
Đại hội được tổ chức với phương châm “Đoàn kết – Dân chủ – Kỷ cương – Đột phá – Phát triển”. Đại hội gắn với hai mốc lịch sử trọng đại: 100 năm thành lập Đảng (1930-2030) và 100 năm thành lập nước (1945-2045).
Thay Đổi Nhân Sự Lãnh Đạo
Tô Lâm – Tập Trung Quyền Lực
Tô Lâm (68 tuổi) dự kiến sẽ kiêm nhiệm cả hai chức vụ Tổng Bí thư và Chủ tịch nước, theo mô hình tập trung quyền lực như Trung Quốc và Cuba. Ông là ứng cử viên duy nhất cho cả hai vị trí này.
Các Vị Trí Khác
- Chủ tịch nước Lương Cường (68 tuổi, tướng quân đội): dự kiến nghỉ hưu
- Thủ tướng Phạm Minh Chính (67 tuổi): dự kiến nghỉ hưu, được thay bởi Lê Minh Hưng (55 tuổi) – chuyên gia tài chính, cựu Thống đốc Ngân hàng Nhà nước
- Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (63 tuổi): dự kiến tiếp tục
Ý Nghĩa Thay Đổi
Nếu Tô Lâm kiêm nhiệm cả hai chức vụ, quân đội – một lực lượng quyền lực mạnh từ sau chiến tranh – sẽ bị thu hẹp ảnh hưởng khi mất ghế Chủ tịch nước.
Định Hướng Kinh Tế: Giữa Kỳ Vọng và Thực Tế
Vai Trò Kinh Tế Tư Nhân
Tô Lâm đã thay đổi cách diễn đạt về kinh tế tư nhân – từ “động lực quan trọng nhất” thành chỉ là “một động lực quan trọng”, trong khi kinh tế nhà nước cũng không còn được gọi là “chủ đạo”.
Thay vào đó, định hướng mới là “phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước, phát triển khu vực kinh tế tư nhân”.
Cải Cách Hành Chính
Trong 18 tháng làm Tổng Bí thư, Tô Lâm đã tiến hành cải cách quy mô lớn được gọi là “Đổi Mới 2.0”: cắt giảm còn 34 tỉnh thành, cắt một cấp chính quyền địa phương, và gần 150.000 cán bộ đã thôi việc.
Kỳ Vọng và Hạn Chế
Ông Lâm được xem là nhân vật có thể tạo điều kiện tốt hơn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên:
- Đảng vẫn ưu tiên kiểm soát chặt chẽ
- Công ty nhà nước vẫn được ưu đãi đặc biệt
- Luật mới cho phép trấn áp mạnh hơn các bình luận “chống nhà nước”
Chiến Lược Củng Cố Quyền Lực
Tô Lâm đã:
- Thăng chức cho người trung thành
- Xây dựng quan hệ với các công ty lớn bán quốc doanh
- Hàn gắn với lãnh đạo miền Nam (từng bị người tiền nhiệm xa lánh)
- Ưu tiên người quê Hưng Yên trong các vị trí quan trọng
Văn Kiện Đại Hội
Đại hội sẽ thông qua các văn kiện quan trọng: Báo cáo Chính trị, Báo cáo tổng kết 40 năm Đổi mới, Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng, và Báo cáo kiểm điểm Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII.
Dự thảo văn kiện đã thu hút lên đến 14 triệu góp ý, cho thấy sự quan tâm rất cao từ nhân dân.
Kết Luận
Đại hội 14 đánh dấu bước ngoặt quan trọng với sự kết hợp giữa:
- Tập trung quyền lực: Một người nắm cả Đảng và Nhà nước
- Cải cách hành chính: Tinh gọn bộ máy
- Định hướng kinh tế: Cân bằng giữa nhà nước và tư nhân
Nhiều người Việt Nam hy vọng sẽ có những quyết định táo bạo hơn thay vì những thay đổi từng bước nhỏ như trước đây, trong bối cảnh đất nước cần cả sự ổn định lẫn những thay đổi cấp bách.
Chu Đông Gia
Nguồn chính: Damien Cave, Tung Ngo. New York Times – Can Vietnam’s Communist Party Supercharge Its Economy With Private Enterprise? 19/01/2026