Asama là tên một ngọn núi lửa nổi tiếng nằm trong tỉnh Gunma của Nhật. Núi nổi tiếng không phải vì dáng núi đẹp mà chỉ vì “lòng núi” còn nhiều uất hận với thế gian nên núi liên tục giận dữ chấn động và thở những cơn khói giận lên cao vút trời xanh vào bất cứ lúc nào mà không ai tiên đoán được. Mỗi lần núi nổi giận là mỗi lần dân tình run sợ. Tuy nhiên, sau các cơn giận dữ núi lại làm lành với đời sống nhân gian và thiên nhiên. Asama-yama (“yama” có nghĩa là núi) đã để lại cho người dân Nhật ngoài tro bụi phì nhiêu cho nhà nông, còn có cả thắng cảnh “công viên Đá-núi-lửa Onioshidashi”, một công viên lạ lùng trong tỉnh Gunma sát ngay cạnh với thành phố cao nguyên nổi tiếng Karuizawa của xứ Phù Tang.
Ngày thuở còn ngồi trong ghế nhà trường trung học, tôi vẫn tưởng rằng Núi là một biểu tượng cho sự bền vững, không điều gì có thể lay chuyển đổi dời các ngọn núi được, vì thế có người mới dùng hình ảnh núi để ví von về sự vững bền của tình cảm yêu thương. Nhưng từ khi có duyên gặp gỡ ngọn núi Asama, những gì tôi suy tư về sự bền vững của núi bỗng dưng biến mất khỏi trí óc của mình. Tôi chợt nhớ về một bài thơ (mãi cho đến gần đây tôi mới biết tác giả bài thơ là nhà thơ – nhà văn Đỗ Quý Toàn)
yêu chàng như núi
Núi nào có biết gì
Núi nằm đó yên nghỉ
Đã hằng muôn năm qua
Nhưng núi có thật yên nghỉ hay không! Sống ở Nhật một thời gian vừa đủ dài để tôi tìm được câu trả lời, không có ngọn núi nào “yên nghỉ hằng muôn năm qua” cả. Năm 1783, không biết đất trời đã trêu chọc gì đến thần linh Asama mà Núi đã nổi một trận thịnh nộ dữ dội tàn phá hết cả một vùng rộng lớn, chôn vùi cả một ngôi làng dưới chân núi, cướp đi sinh mạng gần 1,500 người dân làng. Dòng dung nham chảy ộc ra từ miệng thần-núi có nơi lan rộng đến 2km và chảy dài đến cả 6km. Không những thế, núi còn phun bắn ra ngoài những tảng đá-núi-lửa lăn theo dòng chảy dung nham chiếm đến một khoảng rộng gần 7km2 ngay dưới chân núi.
Hơn hai trăm năm trôi qua, dòng chảy dung nham và các tảng đá-núi-lửa nguội lạnh dần và tạo ra một vùng không gian nham-thạch đen xám ngay phía dưới chân núi Asama. Có lẽ sự tàn phá của núi Asama quá lớn, người dân Nhật đã đặt tên cho vùng này là “Quỉ Áp Xuất”, tên Nhật gọi là “Onioshidashi”. Oni có nghĩa là Quỉ, oshi có nghĩa là áp đẩy / phun, dashi có nghĩa là xuất ra. Ba chữ “quỉ áp xuất / Onioshidashi” có nghĩa là quỉ được phun đẩy ra ngoài..
Tôi không hiểu người ta muốn ám chỉ thần núi Asama là “Quỉ” hay cơn thịnh nộ của thần núi là “Quỉ dữ” khi thần núi đã phóng ra nguồn lửa dung nham tàn phá dân lành, giết chết quá nhiều sinh linh trong một khoảnh khắc quá nhanh. Người Nhật vốn là con cháu Thái Dương Thần Nữ, họ tin vào Thần và cho rằng Thần hiện diện khắp mọi nơi. Vì thế, Asama-yama cũng là một vị thần núi như bao nhiêu vị thần núi khác. Phải chăng ranh giới giữa Thần và Quỉ chỉ là cơn thịnh nộ! Tôi nhớ đến một câu nói trong triết lý Phật giáo “bỏ gươm xuống là thành Phật”. Tiếc rằng thần núi Asama đã chẳng buông gươm vào năm 1783! Dân làng đã tạo ra một hình ảnh quỉ dữ với các hàm răng nanh luôn doạ nạt con người. Hình ảnh này bây giờ trở thành một biểu tượng cho công viên Onioshidashi.
Thời gian trôi qua, các tảng đá-núi-lửa và các dòng dung nham đã kết cấu lại tạo ra nhiều tảng đá hình thù khác lạ, chồng chất lên nhau nằm trên một diện tích khá lớn như đã kể trên. Năm 1958, dân làng cho xây một ngôi chùa Quan Âm trên giữa đỉnh cao nhất của Onioshidashi để cầu siêu cho những người đã bị dung nham quỉ dữ nuốt chửng. Đồng thời, người ta làm thêm các lối đi vòng quanh khu vườn đá này, biến Onioshidashi thành địa danh “công viên Onioshidashi” để thu hút du khách vãng lai. Vào mỗi buổi chiều thu, những ai có dịp đứng trên đỉnh đồi Quan Âm nghe tiếng chuông chùa Onioshidashi ngân vang, âm thanh khiến cho du khách cảm nhận một niềm tĩnh lặng thật kỳ lạ trong tâm tư mình.
Đến công viên Onioshidashi, bạn nên đi theo bản đồ chỉ dẫn để có thể thưởng ngoạn hết cảnh đẹp nơi đây. Những tảng nham thạch (đá-núi-lửa) to lớn với những hình thù không giống nhau nằm ngổn ngang chồng đè lên nhau không thứ tự. Sau lưng chúng là ngọn Asama sừng sững với nét mặt ngạo nghễ như thách thức người thưởng ngoạn. Tuy nhiên, dù thần núi Asama có phóng ra những con quỉ hung tợn, dùng dung nham nóng chảy đỏ rực tàn phá tất cả sinh linh dưới chân đồi núi, nhưng thần cũng đã không giết chết được hết đời sống các rừng cây, thần vẫn không đủ sức mạnh để phá huỷ đi đời sống thiên nhiên. Hơn 200 năm sau, đời sống của các cây tùng bách, các cây hoa, các đám rêu xanh tươi vẫn len lỏi qua các đường kẽ nứt của đá dung nham mà vươn cao ra, chúng khoe màu khoe sắc mỗi khi trời đất đổi mùa. Vào mùa thu mùa xuân của vùng Karuizawa, màu sắc của cỏ cây hoa lá đã kiến tạo khu vực núi Asama-yama thành một không gian của thi ca, của lãng mạn thơ mộng. Không gian này làm tôi nhớ thêm những vần thơ tiếp nối của nhà thơ họ Đỗ:
Khi núi thức mùa xuân
Hãy yêu chàng như cỏ
Cỏ ngây ngất mọc đầy
Tràn bao quanh trái đất
Không gian của Asama-yama không có nước, thế mà cây cỏ và hoa vẫn cố vươn mình lên để sống. Điều làm tôi ngạc nhiên và thích thú nhất là đứng quan sát sự sống của các cây tùng bách mọc ra từ các khẽ nứt của các tảng nham thạch. Có nhiều cây tùng bách không to cao lắm, nhưng tuổi cây quả không ít chút nào! Tôi đoán có những cây tùng đã già đến trăm tuổi. Cây mọc ra và sống trong kẽ đá, rễ không nước mà chỉ sống nhờ sương gió và tuyết của mùa đông vì thế sự phát triển của cây rất chậm. Hình ảnh cây tùng bách đứng trơ trọi trên đỉnh đá cao Onioshidashi khiến tôi liên tưởng đến ngay cây Lonely Cypress của Pebble Beach vùng Monterey California (Hoa Kỳ). Cây Cypress đơn độc này đã đứng ngắm đất trời trên vùng biển Pacific cũng khoảng 200 năm nay. Tuy hình ảnh Lone Cypress Tree của Pebble Beach đẹp và đơn độc thật đấy, nhưng nỗi cô đơn của nó hình như vẫn không thể nào so sánh được với cây tùng bách ở Onioshidashi. Lone Cypress vẫn còn có biển vỗ về, đứng trên núi cao lặng ngắm đời sống, có khí hậu tuyệt vời của nắng California sưởi ấm nó mùa đông.
Ở khu vực Asama-yama thì không như thế, tuyết lạnh của mùa đông, khô cằn của mùa hạ, lá rụng của mùa thu. Tiết trời bốn mùa tuy làm thay đổi không gian của đá dung nham lẫn cỏ cây, nhưng tất cả chỉ làm tăng thêm nỗi đơn độc của tùng bách giữa trời xanh và bốn bề đồi núi. Vậy mà tôi lại nhận thấy rõ ràng sắc màu tùng bách của Onioshidashi xanh tươi và dịu mát hơn hẳn Lone Cypress Tree của Monterey.
Bên cạnh những cây tùng bách, tôi còn nhìn thấy những mảng rêu xanh tươi bám trên một vài tảng đá núi lửa, dường như chúng mới có sự sống thời gian chưa được bao lâu. Mùa thu về, các rừng cây đổi màu vàng đỏ làm vàng ửng cả không gian Asama-yama. Nhìn đời sống “rong rêu tùng bách” giữa những kẽ nứt của dung nham đen xám khô cằn, tôi chợt nhận thấy ngay cả cây cỏ cũng phải phấn đấu với sự khắc nghiệt của thiên nhiên giữ lại sự sống. Sự chết thật là dễ dàng, sự sống mới thực là khó! Để bảo tồn sự sống, các loài sinh-vật thực-vật phải trải qua muôn vàn khó khăn mới có thể vươn lên tồn tại được. Để sống còn, con người nhiều khi phải thi vị hoá với thiên nhiên bốn mùa để quên đi những nhọc nhằn trong đời sống, quên đi những ưu phiền thất bại giữa tâm tư
Lấy mùa đông làm xương
Mùa xuân làm da thịt
Mùa thu làm mắt xanh tóc biếc
Mùa hạ làm máu chảy ôm tim
Bốn mùa xuân-hạ-thu-đông tưởng chừng như chỉ là tiết trời luân lưu tròn một vòng bên Thái Dương Thần Nữ, nhưng qua những vần thơ trên người thi sĩ họ Đỗ đã vẽ lên được bức tranh “tâm tưởng” luân lưu trong đời sống và tình yêu con người.
Nói nhiều về quỉ dữ Onioshidashi mà không nói đôi chút về Thần núi Asama thì cũng không phải lẽ. Ngọn núi Asama không cao lắm nếu đem so sánh với ngọn Phú Sĩ Sơn (3,776m). Asama chỉ cao 2,568m và nằm bên cạnh ngọn núi láng giềng Kurofu cao 2,405m. Hai ngọn núi này nằm kề nhau nhưng vô tình lại tạo ra một hình dáng giống như Đức Phật đang nằm ngủ, nên người ta còn cho chúng thêm cái tên Sleeping Budda. Tôi chưa nhìn thấy Phật nằm ngủ bao giờ nên cũng không biết hình dáng Phật ngủ như thế nào và hình dáng dãy núi này có giống đức Phật đang ngủ hay không! Thôi đành để bạn cho ý kiến vậy. Ngoài ra, Asama-yama được xếp vào hạng núi lửa “hoạt động” nhiều nhất, có nghĩa thần núi Asama dư thừa năng lượng tro bụi, dung nham trong lòng nên thần dễ nổi giận với thiên nhiên và con người. Thêm một điều nữa, có lẽ vì đặc tính “tàn phá dữ dằn” của núi, tên của thần núi cũng được dùng đặt cho một Chiến hạm Hoàng gia Nhật Bản là Asama Ship. Asama-yama cũng có tên trong danh sách 100 ngọn núi nổi tiếng của Nhật.
Ngày nay ngọn núi Asamayama và công viên Đá-núi-lửa Onioshidashi hợp nhất lại thành một địa danh cao nguyên nổi tiếng dành cho du khách thưởng ngoạn. Không gian ở đây cho tôi cảm nhận được sự hiệp nhất của Thần, Phật, Quỉ, Người và rêu xanh giữa lòng trái đất. Asama-yama gợi tôi nhớ về một thuở học trò vô tư, chưa cảm biết gì về sự hợp nhất giữa cảnh vật thiên nhiên và tâm cảm con người
Trên trái đất quay
Hãy yêu chàng như biển
Đất quay biển quay theo
Nhịp nhàng như luân vũ khúc
Muôn đời không thôi
Tôi cũng nghĩ nhịp luân vũ khúc của tâm tư và thiên nhiên muôn đời không bao giờ ngưng nghỉ dù chỉ là một sát na! Cám ơn cơ duyên của Asama-yama, Onioshidashi-en, và cả bài thơ của thi sĩ họ Đỗ mà tôi không biết tựa.
Trần Nguyên Thắng / ATNT Tours & Travel
*Hình trong bài do tác giả cung cấp
