Trong khi đợi nước sôi, chờ nghe âm thanh sùng sục bốc hơi từ cái ấm pha, chờ những giọt cà phê tỏa hương thơm ngào ngạt khắp gian bếp. Tôi thường đứng nhìn bâng quơ qua khung cửa, nhìn ngôi nhà bên kia đường, vì nó nằm ngay tầm mắt của tôi. So với những căn nhà kề cận, thẳng tắp trên con đường, thì ngôi nhà này lại thụt sâu vào bên trong. Khoảng cách không nhiều, nhưng cảm nhận của riêng tôi, cái lẩn khuất như bị o ép, co cụm mang một vẻ gì cam chịu, quạnh quẽ.
Đó là thói quen của những buổi sáng thức sớm. Thật sự, về sống nơi này đã hơn một thập niên, nhưng chưa bao giờ tôi thấy hai cánh cổng thấp của ngôi nhà được mở ra, hay bóng người lui-tới trên sân, dù chỉ một lần. Như thể chẳng có ai sống trong ngôi nhà ấy. Sáng nay cũng thế, vẫn cái im lặng tịch liêu, chỉ khác là khoảng đường trước cổng nhà đầy những chiếc lá. Lá lác đác rải vàng, có chỗ vun thành từng ngọn nhỏ.
Thu nào cũng có những ngày mưa lê thê và những cơn lốc như muốn thổi bay mọi thứ trên đường. Nhưng mùa thu năm nay thời tiết có vẻ ấm áp hơn những năm trước. Nắng tươi hơn, nên lá dường như cũng bớt vàng.
Giáng Sinh vừa qua đi. Tuy nhiên, từ những căn nhà có bao lơn, có nơi vẫn còn treo hình nộm ông già Noel đang cố leo, cố bám lấy hàng rào để vào bên trong. Chòm râu trắng uốn lượn, bồng bềnh như tuyết nõn ôm gần kín khuôn mặt đã nhòa trong sương đục, nên cái dáng đong đưa của ông nhìn như một cái gối màu đỏ, méo mó giữa tinh sương. Những dây đèn kim tuyến lóng lánh dư âm một mùa vui giăng từ ngọn cây này sang cây khác cũng chưa được tháo gỡ. Những ngọn cây khẳng khiu, trơ cành, sao thềm nhà lại đầy lá? Mùa thu đã hết, lá ở đâu bay về nhiều đến thế! Hẳn là có sự xếp đặt của gió, những cánh tay vươn dài gom lá từ những chốn xa.
Đêm qua có gió, hay gió chỉ là một giấc mơ. Hình như gió thổi trong hồn tôi suốt những canh khuya cho đến tận bây giờ. Tôi vẫn còn cảm nhận cái lạnh buốt mơn man da thịt.
***
Anh ngồi xuống mô đất có những đám cỏ trụi, nhưng tương đối phẳng mềm hơn những mô đất chung quanh. Chiều tàn. Phía xa, những dãy đồi ngát xanh của cao nguyên hùng vĩ giờ chỉ là những cái bóng mờ ảo giữa nền trời, nhấp nhô bóng tối. Thỉnh thoảng có những cơn gió từ rừng xa thổi về, xào xạc đám cây lá chung quanh căn cứ. Anh cảm thấy dễ chịu. Anh muốn ngồi một mình, tận hưởng những giây phút bình yên trong khói thuốc.
Trăng đột nhiên rực sáng. Anh tự hỏi: mùa này là mùa trăng sao?
Dãy đồi như bừng tỉnh sau giấc ngủ chiều, đang rướn người uống từng dòng sữa loãng từ ánh trăng non. Ánh sáng bàng bạc trên những giao thông hào, những họng súng, cả những bao cát dựng trên hầm trú ẩn. Những hình ảnh của chết chóc, đe dọa sừng sững nơi này đã được ánh trăng bôi xóa, làm dịu đi cái vẻ tàn bạo của nó. Chẳng phải từ trăng mà luôn cả thứ ánh sáng leo lét hắt ra từ những căn hầm khiến không gian lung linh-diễm ảo. Tất cả bỗng làm anh nhớ một khu cắm trại thời niên thiếu.
Và anh nhớ Sài Gòn, nhớ hàng cây cao trên con đường ngoại ô dẫn về hậu cứ, nhớ những quán cà phê. Như bao lần, những hồi ức luôn vẽ lại chân dung của một người con gái đã cùng anh nơi quán trưa, quán tối hôm nào.
Chiều một mình qua phố, âm thầm nhớ nhớ tên em…
Câu hát phát ra từ chiếc máy thu băng với hai cuộn băng nhựa đang quay từng vòng chậm chạp. Anh chợt nhìn khuôn mặt thanh tú đang mơ mòng, thả hồn theo giọng ca trầm mị.
Không dưng anh bật cười:
Anh làm gì có thời gian để hưởng thụ những giây phút đó!
Lời nói nhẹ tênh tưởng chừng vô thưởng vô phạt, nhưng nghe như mỉa mai, than thở. Anh không hiểu tại sao nó lại cất lên trong tâm tư anh lúc đó. Anh luôn tìm cách trêu đùa trên sự lãng mạn mơ mộng của cô, nhưng lúc này anh cảm thấy hối hận. Có lẽ anh đã làm vẩn đục thứ không gian trong vắt đầy nắng thủy tinh và mưa hồng của một cô gái vừa lớn.
Nhưng có đúng không em? Những ngày phố thị của một thằng lính ngắn ngủi lắm. Anh chạy theo từng con số trên kim đồng hồ để kịp góp mặt trong những cuộc vui chớp nhoáng, bù khú cùng đồng đội ở một góc quán ồn ào nào đó. Vội vã luôn những phút sum vầy với người thân, và em nữa… Đời sống không cho anh những khung đời mơ mộng. Anh chỉ có thể nhớ em như bây giờ, trong cánh rừng khi bom đạn ngừng rơi. Không phải trên một con phố nên thơ nào đó.
Đêm nay trời không mưa, gió nhẹ, nên anh mới có khoảng không gian êm dịu, an lành. Gió như vuốt ve, thổi sạch thứ mùi gian khổ bám trên quần áo anh từ ngày này sang ngày khác. Đồng đội anh đang ngồi dưới những căn hầm thấp. Có thằng phải ôm súng trong chòi gác phía ngoài. Những con người đã cùng anh ở chốn này suốt nhiều ngày ròng rã, gian nan. Chúng nó chắc cũng đang nhớ Sài Gòn. Hẳn có vài ông chồng đang viết thư cho vợ. Những chàng lính trẻ thả hồn trên những con chữ tâm tình cùng người yêu, hay thư vấn an cha-mẹ đang âu lo ngóng đợi tin con từ chiến trận. Tất cả đang tận hưởng những giây phút nhàn hạ không mấy khi có được.
Vậy có bao giờ em một mình qua phố, âm thầm nhớ nhớ tên anh chưa?
Câu hỏi bật lên trong đầu anh. Sao ngày ấy anh không hỏi cô câu hỏi này nhỉ?
Sài Gòn xa quá, Sài Gòn mịt mù khuất nẻo khói sương. Từ hơn hai tuần lễ, tiểu đoàn anh về đây trú đóng, tiếp viện một đơn vị bạn đang bị địch quân tấn công. Tình hình đã tạm yên. Nhưng anh sẽ được về Sài Gòn dưỡng quân hay lại di hành về một cứ điểm khác? Về Sài Gòn, cái thành phố sinh động tươi vui, nhưng cũng đầy bội bạc. Nhưng đó là thiên đường tạm bợ của những người lính. Phải chăng em giờ cũng đã bạc lòng?
Đâu phải lúc nào anh cũng có thể thảnh thơi hút thuốc. Có lúc anh thèm hít một hơi thuốc đến điên người. Tối nay, anh đã hút khá nhiều thuốc. Nhưng những làn khói anh đang thở ra chỉ vòng vo một nỗi buồn.
Mặt trời lên. Sương đêm còn đọng lại đang bốc hơi cùng gió, cùng khói mịt mù tỏa ra từ những nòng súng, những viên đạn đủ mọi loại bắn đi từ muôn phía. Tiếng súng nổ khô khốc liên tục cất lên. Từng bóng người không ngừng di động trong thứ âm thanh chát chúa, hỗn loạn. Tay ghìm súng, những khuôn mặt đầy nét căng thẳng dưới chiếc nón sắt. Những người lính ôm súng, đeo trên mình những băng đạn, lăn lộn nơi bụi rậm, nép mình sau những thân cây. Và nơi khác, một vài anh lính pháo binh vội vã ôm từng quả đạn, sẵn sàng lắp vào cỗ súng đại bác đang liên hồi tác xạ.
Không chỉ là những bóng người nhanh nhẹn, lăn lóc trườn người từ mô đất này qua rẻo đất kia. Đã có những thân người ngã xuống, co quắp. Những khuôn mặt nhợt nhạt, nhăn nhó, cố dằn tiếng kêu than. Những thương binh nằm trên chiếc cáng đang được đồng đội khiêng đến bãi đất trống, chờ trực thăng đáp xuống tải thương. Và, cả những chiếc poncho đã được bọc kín.
Tiếng súng đã im. Gió bỗng thổi về, cây rừng xao xác. Gió như phẫn nộ trước cảnh thiên nhiên tươi đẹp bỗng tan hoang vỡ nát. Gió đang cố gắng thổi bay những thứ mùi khét nồng, tanh tưởi.
Người lính ngồi hút thuốc trên đồi đêm qua có nằm trong những chiếc áo quan vẹo vọ sau cuộc giao tranh khốc liệt? Hình như lúc nhìn thấy những chiếc poncho, tôi đã đưa tay ôm mặt. Tôi ôm vai mình bằng hai cánh tay run run… Tôi không nhớ gì nữa nhưng tôi tin là tôi đã bật khóc. Tôi nghe tiếng gió, những cơn gió mùa đông lạnh lẽo từ rừng thổi về thành phố.
Chỉ là một bản nhạc nghe trong bếp buổi chiều. Chỉ là một đoạn phim tài liệu chiếu lại trận đánh ở một căn cứ hỏa lực nơi vùng cao nguyên. Tất cả đã theo tôi vào giấc ngủ. Bài hát “Chiều một mình qua phố” của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là một vô tình chợt nghe. Nhưng đoạn phim chính là sự lựa chọn của tôi.
Nửa thế kỷ rồi, nhưng những biến động của cuộc chiến trong khoảng thời gian ấy luôn là những thôi thúc tôi phải tìm hiểu khi bất chợt nhìn thấy đâu đó trên màn hình, hay được ghi lại trong những trang chiến sử. Tôi vẫn còn thuộc lời ca của bản nhạc, thỉnh thoảng hát nghêu ngao. Nhưng đã quên bẵng đi những kỷ niệm liên quan đến nó. Và câu hát đã trở về đánh thức tôi nhớ về những ngày không mấy gì vui. Khúc nhạc chiều và đoạn phim đêm tụ lại thành một giấc mơ buồn.
Người lính ngồi trên đồi hút thuốc giống anh lắm, nhưng người lính nào nhìn lại chẳng giống nhau giữa trùng vây khói lửa.
Người lính của tôi cũng đã đi vào vùng khói lửa, đi giữa mây mù, gió lộng. Thân thể cũng được gói gọn trong tấm quan tài bằng vải nhựa, như bao đời trai nằm xuống khắp chiều dọc-chiều ngang đất nước, trên cả những vùng đất lạ bên kia biên giới. Trong đoạn phim tôi theo dõi đêm qua, tôi dã cố gắng nhìn rõ từng khuôn mặt. Tôi mong được nhìn thấy anh những ngày tháng cuối, vì anh đã từng hiện diện trong vùng cao nguyên khói lửa này, trước khi ngã xuống ở một chiến trường khác. Hai trận đánh chỉ cách nhau một thời gian rất ngắn.
Đó là những ngày cận Tết. Ước mơ trở về hậu phương đón Tết của anh đã vỡ tan tành theo tiếng rền vang của đại bác.
Gió đã thổi về Sài Gòn những ngày đầu đông, những ngày cả thành phố rộn ràng niềm vui đón Tết. Chỉ có tôi lang thang lạc loài trên những góc phố quen, qua những con đường đầy gió.
Gió theo tôi từ ngày đó cho đến bây giờ qua những giấc mơ. Buổi sáng thức dậy, tôi vẫn thấy hai tay mình ôm lấy bờ vai, dù quanh mình gối chăn ấm áp. Đó là một phản kháng từ thân thể trong những lúc đau đớn, buồn bã. Tôi tin là mình đã khóc trong giấc mơ đêm qua.
Sau những tóc tang, bức tử, gió vẫn thổi từ muôn phía. Từ Đông qua Tây. Từ xuân đời xanh biếc đến bạc-trắng ngày đông. Gió tự ngàn xưa, gió hoang vu ngày cũ đẩy đưa tôi trôi giạt và cùng tôi lưu lạc, xa lìa gốc rễ.
Tết sắp đến!
Tôi vừa chợt nhận ra, hình như chưa bao giờ tôi háo hức thực sự chờ đón Tết. Tôi nào có khác ngôi nhà cũ, im lìm cửa đóng bên kia đường. Chỉ có những bước chân của gió âm thầm ghé lại.
Đặng Mai Lan
