Lời đe dọa của Tổng Thống Mỹ Donald Trump đưa Iran “trở về thời kỳ đồ đá”, cuối cùng đã được gia hạn lần thứ 7 thêm 2 tuần nhưng chỉ 9 tiếng đồng hồ sau khi ông Trump thông báo, chính quyền Iran có lẽ đã “lạnh cẳng“ hoặc vì một lý do nào đó chấp nhận ngưng chiến.
Như vậy là đúng 40 ngày, kể từ lúc Mỹ và Israel thả trái bom và bắn chiếc hỏa tiễn Tomahawk đầu tiên vào ngày 28.02.2026, hòa bình cho Trung Đông đã bắt đầu có ánh sáng le lói (chút đỉnh) khi cả Mỹ lẫn Iran đều lên tiếng là đối phương đồng ý ngựng bắn, chấp nhận các điều kiện đòi hỏi của họ.
Sau khi chấm dứt thời hạn 48 giờ lời đe dọa đưa Iran trở về thời kỳ đồ đá vào lúc 20 giờ ngày 08.04.2026, Tổng Thống Donald Trump quyết định gia hạn thêm lần thứ 7 là kéo dài Ultimatum/Tối hậu thư thêm 2 tuần.
Tuy nhiên chỉ ít giờ đồng hồ sau, với trung gian của Pakistan, một thỏa thuận ngưng bắn 2 tuần đã được Mỹ, Israel, Iran đồng ý. Israel đồng ý thỏa thuận với Iran trong hai tuần nhưng không kể Lebanon.
Theo thỏa thuận trên, Iran cam kết mở lại eo biển Hormuz, đồng thời tất cả các bên tạm ngừng các hoạt động quân sự trong lúc các cuộc đàm phán được tiếp tục hướng tới một thỏa thuận sâu rộng, chi tiết hơn.
Không biết hiệp ước tạm thời này ra sao nhưng Thư Ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt đã tuyên bố là Mỹ thắng lớn qua chiến dịch quân sự, đã ép buộc Iran phải chấp nhận ngưng bắn 2 tuần, mở lại eo biển Hormuz. Phía Iran cũng nói rằng họ chiến thắng. Nếu đúng thế thì sau 40 ngày, chiến cuộc Mỹ, Isarel với Iran là một cuộc chiến Win-Win không có bên nào thua.
Theo Karoline Leavitt “Đây là một chiến thắng cho Hoa Kỳ mà Tổng thống Trump và quân đội tuyệt vời của chúng ta đã làm nên,” Leavitt nói trong một bài đăng trên mạng xã hội. “Ngay từ đầu Chiến dịch Epic Fury, Tổng thống Trump đã ước tính đây sẽ là một chiến dịch kéo dài 4-6 tuần.”
Bà cũng nói thêm: “Thành công của quân đội chúng ta đã tạo ra sức đẩy tối đa, cho phép Tổng thống Trump và nhóm của ông tham gia vào các cuộc đàm phán một cách cứng rắn, từ đó tạo ra cơ hội cho một giải pháp ngoại giao và hòa bình lâu dài.” Leavitt cũng ca ngợi Trump, nói rằng ông ấy “đã có công mở lại eo biển Hormuz.”
Tuy nhiên, theo MeidasTouch, không hiểu lý do nào Tổng Thống Trump lại giận dữ gọi báo cáo của cơ quan truyền thông CNN là đưa tin giả (fraud) khi họ chỉ đăng lại những gì truyền thông Iran thông báo với thế giới rằng họ đã giao cho Mỹ bản điều kiện chấm dứt chiến tranh gồm 10 điểm.
Chính ông Trump cũng xác nhận rằng Iran đã gửi cho Mỹ bản điều kiện chấm dứt chiến tranh của họ, đó sẽ là nền tảng có thể sử dụng để đàm phán, ông cũng nói rằng hầu hết các điểm bất đồng trước đây đã được thông qua.
Đến giờ phút này chưa có văn bản chính thức nào về đề xuất 10 điểm này được công bố. Tuy nhiên, theo hãng thông tấn Tasnim, có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, đã công bố chi tiết trả lời của Iran như sau:
1. Mỹ cam kết không gây hấn trở lại.
2. Đồng ý cho Iran tiếp tục duy trì sự kiểm soát của họ đối với eo biển Hormuz
3. Chấp nhận việc Iran tinh luyện uranium.
4. Tháo bỏ tất cả các lệnh trừng phạt chính.
5. Tháo bỏ tất cả các lệnh trừng phạt thứ cấp.
6. Chấm dứt tất cả các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
7. Chấm dứt tất cả các nghị quyết của Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế
8. Bồi thường phí tổn chiến tranh và thiệt hại cho Iran..
9. Mỹ phải rút hết quân ra khỏi khu vực.
10. Ngưng ngay các cuộc tấn công trên tất cả các mặt trận, kể cả chiến tranh chống lại Hezbollah ở Lebanon.
Ngày thứ tư 08.04.2026, Tổng Thống Trump cũng lạc quan nói rằng “Iran có thể bắt đầu xây dựng dất nước trở lại”, đồng thời ông ca ngợi thỏa thuận ngừng bắn hai tuần là một “Ngày trọng đại cho hòa bình thế giới”.
“Một ngày trọng đại cho hòa bình thế giới! Iran muốn điều đó, thế giới muốn điều đó, người dân và chính phủ Iran đã chịu đựng đủ rồi!” Hoa Kỳ sẽ giúp đỡ việc điều hợp giao thông ở eo biển Hormuz. Sẽ có rất nhiều hành động tích cực! Chúng ta sẽ kiếm được nhiều tiền, rất nhiều tiền. Iran có thể bắt đầu quá trình tái thiết”.
Trump viết trên Truth Social. “Chúng ta sẽ chất đầy hàng hóa các loại, và chỉ “ở lại” để bảo đảm rằng mọi việc diễn ra tốt đẹp. Tôi tin tưởng rằng nó sẽ diễn ra như vậy. Giống như những gì chúng ta đang trải nghiệm ở Mỹ, đây có thể là Thời kỳ Hoàng kim của Trung Đông!”
Trong khi đó người dân Iran cũng tràn ra đường phố vẫy những lá cờ Iran lớn, vui mừng đón nhận tin tức ngưng bắn. Hội đồng An Nnh Quốc Gia Tối Cao Iran nói rằng sau 6 tuần lễ chiến đấu, thỏa thuận ngưng bắn là một chiến thắng vĩ đại cho Iran.
Hòa đàm sẽ bắt đầu vào ngày thứ sáu 10.04.2026 tại Islamabad. Phía Mỹ sẽ cử 3 người tham dự đàm phán là Phó Tổng thống J. D. Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, Steve Witkoff. (3) Phía Iran chưa thông báo sẽ cử ai tham dự.
Tuy nhiên, các quan sát viên quốc tế – căn cứ vào diễn tiến sau khi Mỹ và Iran công bố thỏa thuận ngưng bắn 2 tuần để đàm phán – đã bày tỏ nghi ngờ rằng chẳng có gì bảo đảm cho kết quả hòa đàm khi phát ngôn viên quân sự Israel vẫn tuyên bố sẽ tấn công Iran tiếp tục.
Ở chiều ngược lai, 2 tiếng đồng hồ sau khi Tổng Thống Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn, Iran vẫn tiếp tục bắn hỏa tiễn vào Tel Aviv, các căn cứ quân sự của Israel cũng như Israel tiếp tục tấn công Lebanon, hậu cứ của Hezbollah bằng hỏa tiễn. Lebanon có nằm trong thỏa thuận ngưng bắn không vẫn đang được tranh cãi (4).
Chỉ có Tổng Thống Trump, Thủ Tướng Pakistan – Shehbaz Sharif, lạc quan viết trên mạng xã hội X rằng: “Tôi vui mừng thông báo rằng Mỹ, Iran và các đồng minh của họ đã đồng ý ngừng bắn ngay lập tức, khắp mọi nơi, bao gồm cả Lebanon”, sau khi chính phủ của ông làm trung gian hòa giải để chấm dứt các cuộc giao tranh kéo dài 6 tuần.
Tin mới nhất cho thấy hòa đàm chưa diễn ra nhưng đã có nguy cơ bị phá vỡ vì sự vi phạm lệnh ngưng bắn của Israel. Iran cáo buộc Israel tiếp tục tấn công Lebanon đồng thời một drone đã xâm phạm không phận Iran (5).
Toàn bộ tình hình đang trở thành trò cười. Trump đang cố gắng chạy thoát khỏi cuộc chiến do chính ông gây ra, nhưng có vẻ như Israel đang cố gắng giữ Trump lại trong cuộc chiến bằng cách vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Trump và nội các đã cố gắng biến việc nhượng bộ những điều khoản trong thỏa thuận thành một chiến thắng, nhưng quyền kiểm soát eo biển Hormuz lại là sợi gân gà khó nuốt với việc ai sẽ thu phí đối với các tàu thuyền đi qua?
Các thỏa thuận ngừng bắn thường có những điều khoản, chi tiết rất phức tạp. Nhiều quan sát viên có những lý do chính đáng để tin rằng sẽ không có thỏa thuận ngừng bắn nào ở Iran, bởi vì thỏa thuận này bắt đầu đổ vỡ ngay sau khi được công bố.
Thỏa thuận ngừng bắn với Iran do Tổng Thống Trump đề nghị có thể sẽ đi vào lịch sử như một thỏa thuận ngừng bắn chưa bao giờ được thực hiện.
Hòa đàm Islamad chắc rồi sẽ diễn ra tương tự như Hòa đàm Paris 1973. Vừa đánh vừa đàm hay vừa đàm vừa đánh?
Nguyễn Tiến Cường
********
Tham khảo:
(1) https://en.royanews.tv/news/68589/Houthi-forces-ready-for-military-action-against-%E2%80%98Israel%E2%80%99-%26-US
(2) https://abc7chicago.com/live-updates/iran-war-strait-hormuz-ceasefire-trump-stock-market/18847792/entry/18854979/
(3) https://www.deutschlandfunk.de/gespraeche-in-islamabad-starten-am-freitag-trump-will-uran-gemeinsam-mit-iran-bergen-102.html
(4) https://www.chathamhouse.org/2026/04/us-iran-ceasefire-what-it-means-trump-tehran-israel-and-us-allies-early-analysis-chatham
(5) https://www.foxnews.com/politics/trumps-iran-ceasefire-rocked-within-hours-amid-reported-missile-drone-attacks
